حوزه علمیه منصوریه

زندگی نامه امير صدرالدين محمد دشتكی شيرازی معروف به سید سند

امیر صدرالدین محمد دشتكی شیرازی واقف و مؤسس مدرسه علمیه منصوریه یكی از علمای بزرگ امامی در سده نهم هجری است.

‌وی در روز سه شنبه دوم شعبان سال 828 هجری در محله دشتك (لب آب) شیراز به دنیا آمد، به همین خاطر خاندان ایشان به دشتكی شهرت یافتند.

خاندان صدرالدین دشتكی كه به علم و دانش شهره بودند، از سادات شریف و با اصالتی هستند كه سلسله نسب آنها به زید بن علی بن الحسین علیه السلام می رسد. از علم دوستی این خاندان همین بس كه احمد نصیرالدین السكین النقیب از اجداد سید صدرالدین،‌ از مقرّبان امام رضا علیه السلام بود و آن حضرت كتاب وزین «فقه الرضا» را به خط شریف خویش برای وی نگاشته است.

امیر صدرالدین به رسم خاندان دشتكی، تحصیل علوم را از همان كودكی آغاز نمود و استعداد و قدرت بسیار بالای او در اقامه برهان متقن خصوصیت بارزی بود كه در دوره ی جوانی او ظهور و بروز كرد تا جایی كه در هم عصرانش این ویژگی مختص او شد.

احاطه و تسلط علمی این عالم متقی در علوم مختلف؛ تكریم و خضوع بزرگان علم و اندیشه را نسبت به او در پی داشت و این دانشمندان همواره ایشان را با كنیه ابوالمعانی و القاب مختلفی چون سید سنـد، صدرالـدین كبیـر، سیدالحكمـاء، صدرالعلماء، صدرالحكماء و صدرالحقیقه می نامیدند.

سیدغیاث الدین منصور ، فرزند دانشمند سید سند شخصیت پدر را چنین ترسیم كرده است:‌

او از مكاسب بهترین آنها یعنی كشاورزی و احیای زمین های موات را برگزید و به احداث قنوات و بازسازی قریه ها همت گماشت.

وی بین مباحثه و تدریس و عمارت و زراعت و نظم امور دنیوی و مصالح اخروی و بهبود كار رعایا و اصلاح مردم جمع كرده بود.

در جمع بین مصالح دنیا و آخرت قادر و متمكن بود و زمام امور را در هر دو جهت در دست داشت (یعنی دارای ریاست دینی و دنیوی بود. بر شریعت پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِه ) تحقیقاً و نه تقلیداً ملتزم بود.

شطرنج را خوب بازی می كرد و ابتدای امر به حلّیت آن فتوا می داد ولی بعداً نظرش به حرمت آن تعلق گرفت و آن را ترك كرد.

صدقه و مبرات زیادی از او مشاهده می شد. كثیرالصلوة بود و به حج و زیارت ائمه علیهم السلام همت وافر داشت.

در فنون عملیه مثل زراعت، احداث قنات، ساختمان سازی و عمارت، داناترین اهل زمانش بود و اساتید هركدام این صنایع و فنون بر او وارد می شدند، در برابرش خضوع كرده و به دانش اندوزی می پرداختند.

بین علوم حقیقی و معارف الهی و مباحث نقلی از یك طرف و مكارم پسندیده و اخلاق نیكوی محمدی و كمالات گرانقدر نفسانی و صفات شایسته و متناسب بدنی از طرف دیگر جمع كرده بود. شاگردان بسیاری از محضرش استفاده می كردند.

سیدغیاث الدین منصور در توصیف روش علمی پدرش نیز چنین نگاشته است:

«عادت و روش نیكویش این بود كه در كتاب هایش چیزی را جز آنچه نظر مختص خودش بود، بیان نكند. آنچه را دیگران بیان داشته بودند، در كتب خویش نمی آورد مگر آنكه آن را به صاحبش نسبت دهد و سپس نظر خود را در آن باب بیان كند.

به همین دلیل، اكثر تألیفاتش را تعلیقه و شرح تشكیل می داد. زیرا در این شیوه، آنچه دیگران در متون و شروح خود آورده اند، نمی آید.

به هر حال، هرچند كتب او كم تعداد و كم حجم تر از كتب دیگر علماء و حكمای بزرگ بود، لیكن نكات بكر منحصر به فردی این كتاب ها از افادات غیر او بیشتر و مهمتر است. چنان كه این امر بر كسی كه اهل تتبع و انصاف باشد، پوشیده نیست».

(كشف الحقایق الحمدیه، فصل هفتم، مقاله پروین بهارزاده)

سید سند امير صدرالدين محمد دشتكي شيرازي
سید سند امیر صدرالدین محمد دشتكی شیرازی

فرزندان سید سند

از جمله فرزندان امیرصدرالدین دشتكی می توان به دو تن كه اسامی آنها در تاریخ ضبط شده، اشاره كرد:
-1 امیرغیاث الدین منصور دشتكی،
-2 امیر عمادالدین مسعود دشتكی.

شاگردان بنام

-1 غیاث الدین منصور، فرزند ارشد صدرالدین محمد
-2 ملا شمس الدین محمد بن احمد خفری. وی پس از غیاث الدین منصور، بزرگترین شاگرد صدرالدین محمد دشتكی محسوب می شود.
-3 حاج محمد نیریزی
-4 مظفرالدین علی بن محمد شافعی شیرازی. وی شاگرد علامه دوانی نیز بوده و به دامادی وی نیز مفتخر گردیده است.
-5 تقی الدین ابوالخیر محمد بن محمدبن محمد الفارسی

تألیفات سید سند

-1 اثبات واجب تعالی كه رساله ای است در باب توحید كه از آغاز، بنای كار را بر استدلال محض نهاده؛
-2 الجذر الاصم كه رساله ای است در تحقیق مغالطه ی معروف به جذر الأصم.
-3 حاشیه الیسیر الوصول الی جامع الأصول در فقه شافعی
-4 حاشیه تجرید قوشجی
-5 حاشیه شرح شمسیه قطب الدین رازی در علم منطق
-6 حاشیه شرح مختصرالأصول عضدی
-7 حاشیه كشاف زمخشری
-8 حاشیه مطول
-9 رساله فی الفلاحه
-10 از جمله حاشیه قدیم كه در آن بر حاشیه ی قدیم جلال الدین دوانی اشكالات بسیاری وارد كرده كه علامه دوانی با حاشیه جدید بر مطالع از اشكالات حاشیه قدیم را مرتفع نمود و سپس امیر صدرالدین حاشیه های جدید بر شرح مطالع نگاشت. (الذریعه، ج 16، ص 302، س 1327 و ریحانةالأدب، ج3، ص424)
-11 حاشیه بر شرح تجرید
-12 حواشی شریفه ی شریفیّه
-13 رساله فارسی در معرفت جواهر و خواص و قیمت آن و غیر ذلك (آثار العجم،‌ ج 2، ص 767)

شهادت سید سند

در سال 903 هجری میان مردم شیراز و قاسم بیگ پرناك تركمان بایندری1 كدورتی پیش آمده كه به دشمنی رسید و اهل فتنه و فساد، منشأ ‌این مخاصمت را به جناب، امیر صدرالدین محمد دشتكی شیرازی، نسبت دادند. قاسم بیگ پرناك در روز دوازدهم ماه رمضان همین سال، عده ای از طایفه ی تركمان بایندریه را مأمور كرد تا بر منزل ایشان ریخته و او را به شهادت برسانند. لازم به ذكر است، سید سند در زمان شهادت،‌ 75 سال سن داشتند. (فارسنامه ناصری، ص 259، ج1)

-1 تركمان بایندری، از طایفه ی عشایر صحرانشین تركمانیه بودند كه از استرآباد تا خوارزم و از آنجا تا بلخ و بخارا و سمرقند، ییلاق و قشلاق می نمودند و مشهور به شرارت و جنگ افروزی بودند.

پوستر زندگی نامه امير صدرالدين محمد دشتكی شيرازی معروف به سید سند

زندگی نامه سید سند
زندگی نامه سید سند
زندگی نامه سید سند
زندگی نامه سید سند

 

قرارگاه عمار حوزه علمیه منصوریه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست + 4 =

دکمه بازگشت به بالا