اصول و فروع دین

دین اسلام سخت نیست، از آن دفاع کنیم

آیا اسلام دین سختی است ؟

پاسخ اجمالی

ما در دین اسلام پنج اصل دینی و فقهی داریم :

1- اصالة الحلیة 2- اصالة طهارة 3- اصالة اباحة 4- قاعده لاضرر 5- قاعده لاحرج

اصل در اسلام ؛ حلال بودن، طهارت و مباح بودن همه چیزهاست، قاعده در عدم ضرر و سختی است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود؛ با این وجود آیا اسلام دین سختی است ؟

هر حرامی که اسلام آن را حرام یا مکروه کرده است ، دلیل داشته ؛ حتما موردی داشته که ضرر یا حکمتی داشته است و باید به فلسفه‌ی حرام بودن آن مراجعه کنیم.

فیلم سخنرانی حجت الاسلام سید حسین حسینی قمی در برنامه سمت خدا پیرامون دین اسلام سخت نیست، از آن دفاع کنیم.

برخی از اصول دینی و فقهی

1- اصاله الحلیه

«کل شیء فیه حلال و حرام فهو لک حلال حتی تعرف الحرام بعینه».[۱]

اصل با حلیت هست نه حرمت ، همه چیز حلال هست مگر اینکه دلیلی بر حرام بودن آن داشته باشیم.

2-کل شیء مطلق

حدیث امام صادق علیه‌السّلام می‌فرماید: «کل شیء مطلق حتی یرد فیه نهی؛ انجام هر کاری آزاد است تا زمانی که از جانب شارع به آن نهی تعلق گیرد» [2]

3-اصاله الطهارت[4]

«کلُّ شَی ءٍ لَک طاهِرٌ حَتّی تَعْلَمَ أَنَّهُ قَذِرٌ، فَتَدَعَهُ بِعَینِهِ»

«هر چیزی برای تو پاک است، تا آن گاه که بدانی و یقین یابی که نجس است و در آن حال، از آن چیز اجتناب کنی».

4-اصاله اباحه [5]

هرگاه در حلال یا حرام بودن چیزی تردید كنیم، اصل اباحه جاری كرده حكم به عدم حرمت می‌كنیم.

5- قاعده لا ضرر

پیامبر (ص) فرمود : لاضرر و لا ضرار فی الاسلام یعنی اسلام راضی به ضرر دیگری نیست.

ضلع این بخش داستان سمره بن جندب بخوانید [3]

سمره بن جندب از دشمنان اهل بیت علیه‌السّلام و فردی لجوج و ستمکار می‌باشد که از کشتار بی گناهان، نشر اکاذیب و جعل اخبار ابایی نداشت. این مرد به ظاهر مسلمان که در لوح دلش اثری از ایمان نبود در گوشه حیاط مردی انصاری درخت خرمایی داشت و هرگاه می‌خواست به آن سرکشی کند برای آن مرد با ایمان اسباب مزاحمت فراهم می‌کرد. روزی صاحب خانه به سمره گفت: تو مدام ما را اذیت می‌کنی و با آمد و رفت بی موقع و بدون اطلاع دادن و اجازه گرفتن، آرامش را از خانواده ما سلب نموده‌ای. سمره که فردی لجوج، مردم آزار و تیره دل بود، به تقاضای مشروع و منطقی مرد انصاری وقعی ننهاد و گفت من هرگز حاضر نمی‌شوم برای سرکشی به درخت خرمایم از کسی اجازه بگیرم. ساکن خانه وقتی موفق نشد از طریق تذکر و نصیحت از رفتار آزار دهنده سمره، ممانعت به عمل آورد، به محضر رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم شرفیاب گردید و از آن فرد شرور شکایت نمود.
پیامبر وی را احضار نمود و خطاب به او فرمود: سر زده وارد خانه مردم نشو و از ناراحت کردن مرد انصاری دست بردار. سمره به فرمایش رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم عمل نکرد و رفتار مذموم قبلی را پی گرفت. پیامبر با مشاهده شرارت‌های وی، به سمره پیشنهاد نمود نخل خود را با درخت خرمای دیگری در جای خاصی مبادله کند. او نپذیرفت، هر بار پیامبر درختی اضافه می‌نمود حتی به ده درخت رسید اما سمره گفت: نمی‌پذیرم. حضرت فرمودند درخت خود را بفروش و در جای دیگر نخل خرمایی بخر، باز هم قبول نکرد. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم برای حل این مشکل بهای درخت را چنان بالا برد که به چندین برابر ارزش واقعی آن رسید ولی سمره حاضر به فروش آن نشد. پیامبر فرمود: من ضمانت می‌کنم اگر در این دنیا برای جلب رضایت خداوند از آن درخت خرما صرف نظر کنی، در سرای دیگر خداوند متعال پاداش مناسب به تو عطا فرماید. ولی این خیره سر گستاخ با نهایت فرو مایگی گفت: چنین پاداشی نمی‌خواهم، پیامبر که از جسارت و سماجت بی جای سمره بر آشفته شده بود، مرد انصاری را مخاطب قرار داد و فرمود: بی درنگ برو و درخت او را از ریشه برکن و جلویش بیانداز زیرا اسلام هرگونه زیان رسانیدن به افراد با ایمان را ممنوع ساخته است وقتی مرد انصاری درخت را از جای برکند و به سوی سمره انداخت. پیامبر خطاب به آن مرد خاطی فرمود: اکنون برو و هرکجا که خواستی درخت را غرس کن.

6- قاعده لاحرج

لیس علیکم فی الدین بالحرج

وقتی مكلف به يك حكم تكليفي كه در آن سختي و عسر و حرج باشد در شرع مقدس اسلام نفي شده است .

مثلا اگر یقین، ظن، شک یا حتی احتمال عقلایی داری که روزه برتو ضرر دارد ، گرفتن روزه بر شخص حرام است.


الان با این چند اصل که در اسلام آوردیم به حق الانصاف؛ کجای اسلام فرموده همه چیز حرام است ؟ کجا اسلام کارخانه حرام سازی دارد؟ آیا دین اسلام، سخت است ؟


پی نوشت ها:

[۱] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۵۹.

[2] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص ۱۲۸-۱۲۷.    

[3] اصول کافی، کلینی، ج۵، ص۲۹۴.    

[4] فروع کافی، ج 7، ص 176.188. المحاسن، ص 274، قسمتی از حدیث.

[5] الذریعه الی اصول الشریعه، ج2، ص805؛ مبادی الوصول الی علم الاصول، ص 87؛ الوافیه فی اصول الفقه، ص186؛ الاصول العامه للفقه المقارن، ص 469؛ اصول الاستنباط، ص222؛ المستصفی من علم الاصول، ج1، ص 63.

قرارگاه عمار حوزه علمیه منصوریه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 − سه =

دکمه بازگشت به بالا