موارد تبدیل گناه صغیره به کبیره

از آیات و روایات استفاده می شود که در چند مورد، گناه صغیره، تبدیل به کبیره می شود و حکم گناهان کبیره را پیدا می کند از جمله:

 1- اصرار بر صغیره

 تکرار گناه صغیره، آن را تبدیل به گناه کبیره می کند، و اگر انسان حتی یک گناه کند، ولی استغفار نکند، و در فکر توبه هم نباشد، اصرار به حساب می آید.

 صغیره همچون نخ نازک و باریکی است که اگر تکرار شود، طناب و ریسمان ضخیم و کلفتی می گردد که پاره کردنش مشکل است.

 قرآن درباره ی پرهیزکاران می فرماید:

 وَلَم يُصِرّوا عَلىٰ ما فَعَلوا وَهُم يَعلَمونَ (ال عمران 135)

 آنان آگاهانه بر گناهانشان، اصرار نورزند.

 امام باقر علیه السلام در شرح این آیه فرمود:

 اصرار، عبارت از این است که کسی گناهی کند و از خدا آمرزش نخواهد و در فکر توبه نباشد.(4)

 امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

 ایاک و الاصرار فانه من اکبر الکبائر و اعظم الجرائم

 از اصرار بر گناه بپرهیز، چرا که از بزرگترین جرایم است.

 امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه وآله همراه یاران (در سفری) در سرزمین بی آب و علفی فرود آمد، به یارانش فرمود: ائتوابحطب، هیزم بیاورید که از آن آتش روشن کنیم تا غذا بپزیم.

 یاران عرض کردند: اینجا سرزمین خشکی است و هیچگونه هیزم در آن نیست!.

 رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: بروید هر کدام هر مقدار می توانید جمع کنید آنها رفتند و هر یک مختصری هیزم یا چوب خشکیده ای با خود آورد و همه را در پیش روی پیامبر صلی الله علیه وآله روی هم ریختند، پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود:

 هکذا تجتمع الذنوب این گونه گناهان، روی هم انباشته می شوند، سپس فرمود:  ایّاکم و الُمحقّرات من الذّنوب…

 از گناهان کوچک بپرهیزید که همه آنها جمع و ثبت می گردد.

 امام صادق علیه السلام فرمود:

 لا صَغیره مع الاِصرار     /    در صورت اصرار، گناه صغیره ای نباشد.

 2- کوچک شمردن گناه

 کوچک شمردن گناه، آن را به گناه بزرگ تبدیل می کند، برای روشن شدن موضوع، به این مثال توجه کنید:

 اگر کسی سنگی به سوی ما پرتاب کند، ولی بعداً پشیمان شده و عذرخواهی کند، ممکن است او را ببخشیم، ولی اگر سنگ ریزه ای به ما بزند، و در مقابلِ اعتراض بگوید: این که چیزی نیست، بی خیالش. او را نمی بخشیم، زیرا این کار، از روح استکباری او پرده برمی دارد و بیانگر آن است که او گناهش را کوچک می شمرد. به این روایات توجه کنید:

 1- امام حسن عسکری علیه السلام فرمود:

مِنَ الذُّنُوبِ الَّتِی لا یغْفَرُ: لیتنی لا اؤاخَذُ إِلَّا بِهَذا!

 از گناهان نابخشودنی این است که انسان بگوید: کاش مرا به غیر از این گناه مجازات نکنند.

 یعنی آن گناهِ مورد اشاره را کوچک بشمرد.

 2- امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید:

 أشدّ الذّنوب ما استَهان به صاحبه

 بدترین گناهان، آن است که صاحبش آن را کوچک بشمرد.

 3- امام صادق علیه السلام فرمود:

 از گناه حقیر و ریز، بپرهیز (سبک مشمار) که آمرزیده نشود.

 عرض کردم: گناهان حقیر چیست!؟ فرمود آن است که:

 الرّجل یَذنب فیَقول طُوبی لی لو لم یَکن لی غیر ذلک

 کسی گناه کند و بگوید خوشا به حال من اگر غیر از این گناه نداشتم.

 4- حضرت سجاد علیه السلام در ضمن دعا، به خدا عرض می کند:

 الّلهم اَعُوذُ بِکَ مِن… الاِصرارِ عَلی المَأثَم و استِصغار المَعصیَه(صحیفه سجادیه دعای هشتم)

 پروردگارا! به تو پناه می برم از اصرار بر گناهان، و کوچک شمردن گناه.

 3- اظهار خوشحالی هنگام گناه

 لذت بردن از گناه و شادمانی هنگام انجام گناه، از اموری است که گناه را بزرگ می کند و موجب کیفر بیشتر می شود. در اینجا به چند روایت توجه کنید:

 امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

 شر الاشرار من تبهّج بالشر

 بدترین بدها کسی است که به انجام بدی خوشحال گردد.

 و نیز فرمود:

 مَن تَلذّذ بمعاصِی الله ذُلّ

 کسی که از انجام گناه، لذت ببرد خداوند ذلّت را به جای آن لذّت به او می رساند.

 امام سجاد علیه السلام فرمود:

 إیّاک و ابتهاج الذّنب فانّه أعظم من رکوبه

 از شاد شدن هنگام گناه بپرهیز، که این شادی بزرگتر از انجام خود گناه است.

 و نیز فرمود:

 حلاوه المعصیه یفسدها الیم العقوبه

 عذاب دردناک گناه شیرینی آن را تباه می سازد.

 و از سخنان امام سجاد علیه السلام است:

 لا خیر فی لذّه من بعدها النّار

 در لذتی که بعد از آن آتش دوزخ است خیری نیست.

 رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:

 من اذنب ذنبا و هو ضاحک دخل النار و هو باک

 کسی که گناه کند و در آن حال خندان باشد وارد آتش دوزخ می شود در حالی که گریان است.

 4- گناه از روی طغیان

 یکی دیگر از اموری که موجب تبدیل گناه کوچک به گناه بزرگ می شود، طغیان و سرکشی در انجام گناه است؛

 فَأَمَّا مَنْ طَغي‏ وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا فَإِنَّ الْجَحيمَ هِيَ الْمَأْوي‏ (نازعات 37 -39)

 و اما آنها که طغیان کردند و زندگی دنیا را مقدم شمردند، بی گمان جایگاهشان دوزخ است.

 5- مغرور شدن به مهلت الهی

 دیگر از اموری که گناه کوچک را به گناه بزرگ تبدیل می کند، آن است که گنهکار مهلت خدا و مجازات نکردن سریع او را دلیل رضایت خدا بداند و یا خود را محبوب خدا بداند؛

 وَيَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ ۚ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ (مجادله 8)

 گناهکاران در دل می گویند: چرا خدواند مارا به خاطر گناهانمان عذاب نمی کند؟ جهنم برای آنها کافی است، وارد آن می شوند و بد جایگاهی است.

 وعده عذاب جهنم برای چنین افرادی، دلیل آن است که گناه افرادی که مغرور به عدم مجازات سریع خداوند هستند، گناه کبیره است.

 6- تجاهر به گناه

 آشکار نمودن گناه نیز، گناه صغیره را تبدیل به گناه کبیره می کند، شاید از این نظر که آشکار نمودن گناه حاکی از تجرّی و بی باکی بیشتر گنهکار است، و موجب آلوده کردن جامعه، و عادی نمودن گناه می گردد.

 امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

 ایّاک و المجاهره بالفُجور فانّه من اشدّ المآثم

 از آشکار نمودن گناهان بپرهیز، که آن از سخت ترین گناهان است.

 و حضرت رضا علیه السلام فرمود:

 المستتر بالحسنه یعدل سبعین حسنه و المذیع بالسیّئه مخذول

 پاداش پنهان کننده کردار نیک، معادل هفتار کار نیک است، و آشکار کننده گناه، خوار می باشد.

 7- گناه شخصیت ها

 گناه آنان که در جامعه، دارای موقعیت خاص هستند، با گناه دیگران یکسان نیست، و چه بسا گناه صغیره آنها، حکم گناه کبیره را داشته باشد، زیرا گناه آنها دارای دو بعد است: بعد فردی و بعد اجتماعی.

 گناه شخصیت ها و بزرگان از نظر بعد اجتماعی می تواند زمینه ی اغوا و انحراف جامعه و موجب سستی دین مردم شود.

 بر همین اساس، حساب خداوند با بزرگان و شخصیت ها، غیر از حساب او با دیگران است.