ادبیات عربی

تجزیه و ترکیب دعای هفتم صحیفه‌ی سجادیه

دعای هفتم صحیفه‌ی سجادیه

صَلِّ عَلَیٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ افْتَحْ لِي یا رَبِّ بَابَ الْفَرَجِ بِطَوْلِك، وَ اکسِرْ عَنِّي سُلْطَانَ الْهَمِّ بِحَوْلِك، وَ أَنِلْنِي حُسْنَ النَّظَرِ فِیمَا شَکوْتُ…

پس بر محمّد و خاندانش درود فرست. ای پروردگار من! به فضیلت خويش دَرِ آسايش به روی من بگشا و به نيروی خود، سختیِ اندوهم را در هم شكن و عطا کن به من در آن‌چه زبان شكايت بدان گشوده‌ام، نیکوییِ دیدنت را…

«فصلِّ»: «فاء» حرف استیناف «صَلِّ»‌ فعل امر، صیغه‌ی ۷، مبنی بر حذف حرف علّه و فاعلش أنت مستتر.

«علیٰ محمّد»: جار و مجرور متعلّق به «صلِّ»

«وَ»: حرف عطف و مبنی بر فتح

«آلِه»: عطف به «محمّد» و «ـهِ» ضمیر متّصل مجروری؛ به دلیل مضاف إلیه بودن

«وَ»: حرف عطف؛ برای عطفِ «افتح» به «صلِّ»

«افْتَحْ»: فعل امر، مبنی بر سکون و فاعلش ضمیر مستتر «أنتَ»

«لي»: جار و مجرور متعلّق به «افتح»

«یا ربِّ»: «یاء» حرف نداء، نائب فعلِ «أنادي»، «ربّ» منادای مضاف، به حذف مضاف إلیه و تقدیراً منصوب؛ چون مفعول به است برای اُنادي، کسره دلالت می‌کند بر مضاف إلیهِ محذوف که «یاء» متکلّم بوده (ربّي).

«بابَ الفرجِ»: «باب» مفعول به و «الفرج» مضاف إلیه

«بطَولِك»: جار و مجرور متعلّق به افتح و «کاف» مضاف إلیه

«واو»: عاطفه

«اِکسِرْ»: مثل «اِفتَح»

«عنّی»: «عَن» حرف جر، «نون» وقایه به صورت وجوبی بین «عن» و «یاء» متکلّم می‌آید. جار و مجرور متعلّق به «اکسر»

«سُلطانَ الهَمِّ»: «سلطان» مفعول به و «الهم» مضاف إلیه

«بِحَولِك»: جار و مجرور متعلّق به «اکسِر» و «کاف» مضاف إلیه

«واو»:حرف عطف

«أَنِلْنِي»: «أنِلْ» فعل امر از باب إفعال، صیغه‌ی هفت، مبنی بر سکون و فاعلش ضمیر مستتر (انتَ)، «نون» وقایة، «یاء» مفعول به اوّل و محلّاً منصوب

«حُسنَ النّظرِ»: «حُسن» مفعول به دوّم، «النّظر» مضاف إلیه

«فیما شَکَوْتُ»: «في» حرف جر، «ما» اسم موصول محلّاً مجرور، «شکوتُ» فعل ماضی، صیغه‌ی سیزده و صله‌ی ما، «تُ» ضمیر متّصل مرفوعی و فاعل، عائد صله‌ محذوف است.(ـهُ)

ترکیب جملات:

جمله‌ی «صَلِّ…» محلّی از اعراب ندارد؛ زیرا مستأنفه است.

«یا ربِّ»: جمله‌ی معترضه

جملات «افتح لي» و «اکسر عنّي…» و «أنلني حُسنَ…» هم محلّی از اعراب ندارند؛ زیرا عطف به جمله‌ی مستأنفه شدند.

‫2 دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 − ده =

دکمه بازگشت به بالا